Paradys

Mundartgeschichte.
in: Schriftenreihe des Hebelbundes Lörrach e.V., Nr. 48
Lörrach 2004.

 

«Was wotsch emol wäärde?», het mi der Grossvater an mym fümfte Geburtstag gfrogt. «Äichhörnli», han i gsäit. «Und was no?» «König», han i zrugggee, «oder Krokodil – oder lieb Gott.»

«Denn darfsch aber jo nie sündige – wie nich», het der Grossvater gschmunzlet, süscht schaffsch es nid ins Paradyys! – Chunnsch mit?» Er het mi zwüsche de Bäi yyklemmt und isch uf sym schwarze Töff am Chatzebrunne verbyy der Stäine-wääg duruftuckeret, zmits in d Räbe. Vor eme verwitterete Hüttli het er aghalte. S isch mit Wällbläch yygfasst gsi: «Willkomme im Hotel zum Paradyys», het er gstraalt. Dinne hets nach tiefem, siessem Herbscht gschmeckt. En alte Campingtisch, drei Scheemel und en Autihintersitz sy d Möbel gsi vo öisem Hotel. «Wär do nid dehäi isch, brucht e nöie Chopf», het der Grossvater gmäint und het mi ans wunzige Fänschter gstellt: «Wo suscht gseet me vo äim äinzige Hotelfänschter us uf drei Länder, uf e Stroom, wo ins Meer fliesst, und uf Bäärge mit wysse Chappe?» Der Grossvater het jetz zwoo Stelze füürerzauberet – my Geburtstagsgschänk. I wäiss nid, wär bis Znacht meh im Dräck gläge isch – är oder ich.

Vo denn a häi mer mängisch im Paradyyshotel pfuust – uf zwee alte Liggstiel, näb de Versteinerige, wo mer am Daag ufglääse häi, und mer häin is vorgstellt, wie vor Millioone vo Joor riisigi Tintefisch uf öises Paradyys zuetriibe si. «Was bruuchts, das e Mensch e Mensch wird?», het mi der Grossvater gfrogt?» «Fueter», hani gsäit. «Und worum häi mir Lippe?» «Zum Gschichte verzelle!» «Und was isch nüt?» Das häi mer bäidi nümm so gnau gwüsst. So si mer yygschloofe: Uf em Rugge, d Händ über em Buuch gfaltet, d Chöpf voll Rötsel.

Mit em erste Sunnestrahl aber häi mir zu jedem Wyystock e Hüffeli Stalldünger gläit oder Äsche und der bescht Triib am Stock zum Boge bunde, wenn Bögliwätter gsi isch. Mir häi ghackt und karschtet, gläublet und Zwyyg usbroche, Chupfervitriol gsprützt und in jeedi Truube gloost und Bschäid gwüsst. Und der Grossvater het vo Seeräuber verzellt und vom Papst, vo de Tuube, vom Mond, vo Tätowierige und vo de Bäärge. So ischs Gschichtebuech gwaggse in mim Chopf: Mit jeder Ärdumdräjig. I bi elter worde und em Grossvater syni Bäärge hööcher, und äines Tages si zu de Bäärge d Fraue choo. Der Grossvater het sich an e Bottich gläänt und mir unumwunde s Wunder vo de wyyblige Rundige umschriibe. Und emol, bim Herbschte, het e Mäitli e Trüübel überluegt, und der Grossvater het gsäit, «das choschtet e Schmutz, süscht gits us de Truube käi Saft.» I ha ne zündrote Mölli übercho. S Mäitli het Regina ghäisse und der Räbbärg isch mer verschwumme zumene himmlische Gwölk. Nächtelang isch de Schmutz dur mi Chopf gruscht.

E Joor spöter bin i konfirmiert worde. Uf em Tisch – näbe Blueme – e Fläsche Blauburgunder. Der erscht Schluck het gar nid paradyysisch gschmeckt. S isch no mängs Joor gange, bis i der Paradyyswyy würkli ha chönne gniesse. An miner Hochzyt, am Grossvater syner Beärdigung, dört ganz bsunders.

I bi käi Äichhörnli worde – und käi König. Us der Ryyebeni schloote d Cheemi vo der Chemie in d Räbe ufe, d Brandig vo der Autobahn schloots an d Trüübel, und i hock fascht der ganz Daag am Computer. S git Schlimmers, dänk i. S Hotel stoot jo no mit de Wällblächwänd, au wenn s nümm öis ghöört. Am Sunndig spaziere mer ame dra verbyy mit de Chind. I verzell ene vill – aber nid alles. E paar Sache spar i mer uf für mi Grossvaterläbe. Paradyys häisst d Wält, wenn si no jung isch, häisst der erscht Schmutz, häisst Schluck für Schluck elter wärde – im ene Glitzere, eme Funkle, in de Gschichte am Grund.